Loon
LOON Limburg tussen staf en troon
1000 jaar graafschap Loon
LoonLoonLoon
afiche

Dit concertprogramma situeert zich hoofdzakelijk in de gouden eeuw van de muziek in het prinsbisdom Luik en het graafschap Loon. Eeuwenlang, tot aan de Franse revolutie, was deze regio immers een rijke culturele biotoop, centraal in de Euregio, op de scheidslijn van de romaanse en de germaanse (muziek-)cultuur en bovendien rechtstreeks in verbinding met zowel het grote Duitse Rijk als met Rome.                  
Deze contextuele gegevens hebben geleid tot de ontwikkeling van een bijzondere muziekcultuur, met o.a. Léonard de Hodémont en Henry Du Mont als belangrijke vertegenwoordigers.

Reeds in de 16de-eeuw zijn uit Luik afkomstige componisten toonaangevend voor bepaalde evoluties in zowel de vocale muziek als de klaviermuziek (waaronder ook de specifieke orgelmuziek) in Europa. Zo is de naam van Simon Lohet (omgeving van Luik, 1550-1611) onlosmakelijk verbonden met de evolutie van het Canzona (op een lied gebaseerde klaviermuziek) in de richting van de klassieke Fuga. Bijna honderd jaar later componeerde Lambert Chaumont (Huy, 1630-1712) de eerste suites voor orgel, dewelke model stonden voor de talloze klassieke Franse orgelsuites.

Dat reeds in de eerste helft van de 17de eeuw in de kathedraal van Luik en in de collegiale kerken van o.a. Maastricht en Tongeren bijzonder representatieve vocale werken, vaak ook al met orgelbegeleiding (basso seguente) werden gecomponeerd en uitgevoerd is op z’n minst opmerkelijk te noemen. De muziekgeschiedenis focust voor deze 17de-eeuwse musiceerpraktijk helaas quasi uitsluitend op Italië.  
Bepaalde compositietechnieken, eigen aan de regio, werden door o.a. Henry Du Mont (Borgloon, 1610-1684) letterlijk meegenomen naar Parijs, waar ze verder ontwikkeld werden tot wat een heel nieuwe trend zou worden aan de Chapelle Royale. De volgende generatie van componisten aan het Franse hof, waaronder J.-B. Lully en de Couperins, bouwden gretig voort op de door Du Mont geëtaleerde inventiviteit.

De betekenis en de invloed van de muzikale ontwikkelingen in het prinsbisdom Luik, met inbegrip van het graafschap Loon, zijn onmiskenbaar van grote betekenis geweest voor diverse evoluties in de 18de-eeuwse West-Europese muziekcultuur. Laten we ook niet vergeten dat het oorspronkelijke gregoriaans van de Benedictijnenabdij van Sint-Truiden, maar ook de musiceerpraktijk in talrijke andere kloosters en abdijen in Limburg, waaronder het Cisterciënzerinnenklooster van Rothem, bij Halen, op een bijzondere manier hebben bijgedragen tot de specificiteit van de culturele, muzikale ontwikkelingen doorheen de eeuwen.
In 2003 gebeurde bovendien iets dat elke onderzoeker ervaart als een sprookje. Op een kasteel in de omgeving van Tongeren werd, bij toeval, in een stapel vochtige documenten een muziekhandschrift ontdekt. Het bleek te gaan om een onbekend, evenwel gedateerd en ondertekend manuscript uit 1626. Dit document telt 45 pagina’s en bevat o.a. unieke en tot op heden onbekende intavolaties van Magnificatzettingen van Orlandus Lassus (1532-1594). De (her-)ontdekking van dit Tongers Orgelhandschrift, inmiddels geregistreerd als het Manuscript Berx (Ms. Berx), was de aanleiding tot een onderzoeksproject (PhD) omtrent de organistenpraktijk in de eerste helft van de 17de eeuw in het prinsbisdom Luik. Dit onderzoek - en vooral ook de artistieke presentatie ervan, zoals dit concert - draagt bij tot een hernieuwde belangstelling en herwaardering voor de musiceerpraktijk in de genaamde regio tijdens het ancien régime. (tekst: drs. Luc Ponet)

afiche
open van van 10 tot 17 uur
26 oktober 2018 tot 10 maart 2019 landcommanderij Alden Biesen